ชุมชนคาร์บอนต่ำ...กุญแจสำคัญ “ลดโลกร้อน”

จันทร์ ๒๓ มีนาคม ๒๐๒๐ ๑๑:๓๗
มูลนิธิโครงการหลวง และ สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) มีเป้าหมายในการพัฒนาคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของชาวเขาทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยยึดหลักการพัฒนาแบบองค์รวมบนฐานความรู้ที่สอดคล้องกับภูมิสังคม ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มุ่งสร้างความเข้มแข็งของคนและชุมชน รวมถึงบูรณาการระหว่างหน่วยงาน จึงร่วมกับมหาวิทยาลัยมหิดลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดทำตัวชี้วัดการพัฒนาชุมชนบนพื้นที่สูงคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืนและสนับสนุนให้ชุมชนโครงการหลวงและชุมชนโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการห ลวงดำรงชีวิตแบบ “ชุมชนคาร์บอนต่ำ สามารถอยู่ร่วมกับสิ่งแวดล้อมบนพื้นที่สูงได้อย่างยั่งยืน”
ชุมชนคาร์บอนต่ำ.กุญแจสำคัญ ลดโลกร้อน

โดย ดร.สุมาลี เม่นสิน และคณะ จากสถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) ได้ทำการค้นคว้าและเรียบเรียงข้อมูล ได้ว่า “วิกฤตการณ์ภาวะโลกร้อนและภัยพิบัติธรรมชาติ…ส่งผลกระทบต่อมนุษย์และสิ่งมีชีวิตทั่วโลก” ไม่ว่าจะเป็นการละลายของน้ำแข็งขั้วโลก น้ำท่วม ฤดูกาลแปรปรวน ขาดแคลนน้ำ ไฟไหม้ป่า ภูเขาไฟระเบิด ดินถล่ม และการเกิดพายุ แม้กระทั่งการระบาดของโรคชนิดใหม่

“ใครทำให้เกิด” คำตอบคือ มนุษย์ เป็นผู้สร้างและปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ทำลายชั้นบรรยากาศจนทำให้อุณหภูมิของโลกสูงขึ้น โดยเฉพาะ

ควันพิษจากการเผาไหม้เชื้อเพลิง เผาป่า และเผากองขยะการทำเกษตรที่ผิดวิธี เช่น ปศุสัตว์และนาข้าว การใช้ที่ดินในพื้นที่ชุ่มน้ำ รวมถึงการรั่วไหลระหว่างขนส่งก๊าซและน้ำมันเชื้อเพลิง การหมักของกองขยะหรือบ่อบำบัดสิ่งโสโครกการใช้สารคลอโรฟลูโอโรคาร์บอน (CFCs) ในตู้เย็นและเครื่องปรับอากาศการใช้ก๊าซฮาลอน (halon) ในระบบถังดับเพลิงและกระบวนการผลิตของโรงงานอุตสาหกรรมการใช้ปุ๋ยและฉีดพ่นสารเคมีเกษตรมากเกินความจำเป็น

“ใครแก้ไข” คำตอบคือ มนุษย์ ต้องร่วมกันลดกิจกรรมที่ก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจก ควบคู่ไปกับการปลูกป่าและต้นไม้ภายในชุมชนเพื่อช่วยเก็บกักก๊าซเรือนกระจกไม่ให้สะสมในบรรยากาศสูงจนสูญเสียสมดุลทางธรรมชาติ ซึ่งสอดคล้องกับข้อตกลงปารีสที่หลายประเทศให้คำมั่นสัญญาร่วมลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงเพื่อลดการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกให้ต่ำกว่า 2 องศาเซลเซียส หรือไม่ให้เกิน 1.5 องศาเซลเซียส (เทียบกับช่วงก่อนปฏิวัติอุตสาหกรรม) นอกจากนี้ยังตรงกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ลำดับที่ 13 ซึ่งกำหนดให้มีการดำเนินการอย่างเร่งด่วนเพื่อต่อสู้กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและผลกระทบที่เกิดขึ้นด้วยเช่นกัน

“ชุมชนคาร์บอนต่ำกับภารกิจระดับประเทศ” ประเทศไทยมีเป้าหมายลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงเหลือร้อยละ 20-25 ของการปล่อยในกรณีปกติภายในปี 2573 ตามกรอบแนวทางดำเนินงานสำคัญของยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2560- 2579) ด้านการสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ดังนั้นความร่วมมือจากทุกภาคส่วนจึงเป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้ประเทศไทย บรรลุเป้าหมายภายใต้กรอบการพัฒนาชุมชนคาร์บอนต่ำที่มุ่งพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมอย่างยั่งยืน เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมในระดับชุมชนและขยายผลไปยังทุกสังคมทั่วประเทศ

“คนบนดอยช่วยลดโลกร้อนอย่างไร” มูลนิธิโครงการหลวง สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน) มีเป้าหมายพัฒนาคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของชาวเขาทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม โดยยึดหลักการพัฒนาแบบองค์รวมบนฐานความรู้ที่สอดคล้องกับภูมิสังคม หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การสร้างความเข้มแข็งของคนและชุมชน การบูรณาการระหว่างหน่วยงาน จึงร่วมกับมหาวิทยาลัยมหิดลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดทำตัวชี้วัดการพัฒนาชุมชนบนพื้นที่สูงคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืนและสนับสนุนให้ชุมชนโครงการหลวงและชุมชนโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงดำรงชีวิตแบบ “ชุมชนคาร์บอนต่ำ สามารถอยู่ร่วมกับสิ่งแวดล้อมบนพื้นที่สูงได้อย่างยั่งยืน” ประกอบด้วย

การทำเกษตรที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เช่น เพาะปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์ตามกระบวนการของมาตรฐานอาหารปลอดภัยการฟื้นฟูและอนุรักษ์ป่าไม้ เช่น ปลูกป่าชาวบ้าน ป่าต้นน้ำลำธาร การวางแผนบริหารจัดการการใช้ประโยชน์จากความหลากหลายทางชีว ภาพของพรรณพืชบนพื้นที่สูงการจัดการสิ่งแวดล้อมภายในชุมชน เช่น ปรับปรุงสภาพสิ่งแวดล้อมภายในชุมชนให้สวยงาม และน่าอยู่อาศัย เช่น ความสะอาด ของเสีย (ขยะมูลฝอย น้ำทิ้ง ควันไฟ) และการประหยัดพลังงานความเข้มแข็งของชุมชนในการรองรับการเปลี่ยนแปลง เช่น วางแผนและดำเนินการพัฒนาชุมชนอย่างต่อเนื่องและครอบคลุมทุกด้าน ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

“ตัวอย่างชุมชนบนพื้นที่สูงคาร์บอนต่ำ” ผลสำเร็จจากความร่วมมือของชุมชนและหน่วยงานสนับสนุนกว่า 3 ปี ศูนย์วิจัยตรวจประเมินและให้การรับรองมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อม คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ให้การรับรองชุมชนโครงการหลวง 12 แห่ง เป็นชุมชนบนพื้นที่สูงคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2562 แบ่งเป็น ระดับดีเยี่ยม 11 แห่ง และระดับดีมาก 1 แห่ง ได้แก่

บ้านปางบง ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงป่าเมี่ยงบ้านป๊อก ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงตีนตกบ้านเหล่า ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงม่อนเงาะบ้านห้วยน้ำกืน ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงห้วยโป่งบ้านห้วยห้อม ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ลาน้อยบ้านดง ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ลาน้อยบ้านแม่ขนิลเหนือ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงทุ่งเริงบ้านป่าเกี๊ยะ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่แฮบ้านห้วยข้าวลีบ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่สะป๊อกบ้านขอบด้ง สถานีเกษตรหลวงอ่างขางบ้านหนองหล่ม สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์บ้านหนองหอยเก่า ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหนองหอย

“ปัจจัยแห่งความสำเร็จ” ประกอบด้วย

การพัฒนาคน

1.สร้างความเข้าใจให้สมาชิกในชุมชนเห็นความสำคัญ และพร้อมที่จะทำร่วมกัน 2.ให้สมาชิกมีส่วนร่วม “คิดวางแผน ดำเนินการ ตรวจสอบ และปรับปรุงงาน” และ 3.ส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพกลุ่มผู้นำชุมชนที่มีความเข้มแข็งและเสียสละ

การพัฒนางาน

1.กำหนดกิจกรรมที่เหมาะสมกับสภาพความเป็นอยู่และลักษณะพื้นที่ 2.เริ่มทำสิ่งที่จำเป็นตามความต้องการของชุมชนก่อนด้วยวิธีการที่ประหยัดแ ละไม่ยุ่งยากซับซ้อน และ 3.มีแผนการพัฒนางานที่ชัดเจนและต่อเนื่อง

การบริหารจัดการงบประมาณ

1.จัดหาแหล่งเงินทุนสนับสนุนการพัฒนาหมู่บ้านจากสมาชิกภายใน ชุมชนและหน่วยงานสนับสนุน และ 2.จัดระบบการใช้จ่ายงบประมาณให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อชุมชน

โดยผู้ที่สนใจสามารถเข้าไปดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ www.hrdi.or.th/…tail/54

ชุมชนคาร์บอนต่ำ.กุญแจสำคัญ ลดโลกร้อน ชุมชนคาร์บอนต่ำ.กุญแจสำคัญ ลดโลกร้อน ชุมชนคาร์บอนต่ำ.กุญแจสำคัญ ลดโลกร้อน

ข่าวประชาสัมพันธ์ล่าสุด

๑๖:๕๔ เดอะไนน์ เซ็นเตอร์ ติวานนท์ ร่วมยินดีเปิดร้านอาหาร พริกคั่วกะปิหอม ความอร่อยส่งตรงจากภาคใต้ ทั้งวัตถุดิบและอาหารท้องถิ่นรสเลิศ
๑๖:๔๕ ไทยประกันชีวิต จัดแคมเปญ Happy Tea Time เสิร์ฟความสุขแบบเอ็กซ์คลูซีฟด้วยบริการจัดส่ง ชุด Afternoon Tea Set
๑๖:๔๑ บลจ.ทิสโก้ คว้ารางวัลบริหารกองทุนสำรองเลี้ยงชีพยอดเยี่ยม
๑๖:๑๓ TWZ เดินหน้าปรับโครงสร้าง ดันธุรกิจเติบโตแบบ New S-Curve ระดมทุนออกหุ้นกู้แปลงสภาพอายุ 2 ปี 6 เดือน ขายผู้ถือหุ้นเดิมให้ดอกเบี้ย 6.25%
๑๖:๐๐ พัฒนาฝีมือแรงงานนราธิวาส ฝึกยกระดับฝีมือ สร้างช่างเชื่อมไฟฟ้าชุมชน
๑๖:๓๕ แม็คโคร ปั้นเถ้าแก่ร้านอาหาร เพิ่มโอกาสทำเงิน รับคลายล็อกดาวน์ อบรมฟรี สตรีทฟู้ดเงินล้าน 5 ภูมิภาค ตลอดเดือนพฤศจิกายนนี้
๑๖:๐๔ อิออน จัดใหญ่ปลายปีให้ผ่อนสมาร์ทโฟนแบบสบายๆ ณ ร้านค้าชั้นนำ กับโปรผ่อน 0% นานสูงสุด 18 เดือน
๑๖:๓๐ PSTC สุดเจ๋ง! คว้างานประมูลจำหน่าย LNG 2 โครงการใหญ่ มูลค่ากว่า 7,000 ลบ. ป้อนลูกค้าอุตฯทางการแพทย์
๑๖:๕๒ 'พฤกษา' จับมือ 'SCB' ขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัล นำเทคโนโลยีบล็อกเชน บูรณาการงานจัดซื้อจัดจ้างและชำระเงินสู่มิติใหม่
๑๖:๔๒ Tsinghua SIGS พัฒนาเทคนิคการผกผันการปล่อยคาร์บอนด้วยดาวเทียม เพื่อหาสาเหตุเบื้องหลังแนวโน้มการปล่อยคาร์บอนของไฟป่าทั่วโลก