เพื่อรับมือกับวิกฤตดังกล่าว จังหวัดสตูลได้ร่วมกับ สำนักสร้างเสริมระบบสื่อและสุขภาวะทางปัญญา (สำนัก 11) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), กลุ่ม wearehappy (องค์กรสาธารณประโยชน์), สำนักงานท้องถิ่นจังหวัดสตูล และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ในพื้นที่ ได้จับมือลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) ตั้งแต่วันที่ 18 ตุลาคม 2567 เพื่อสร้าง "เครือข่ายมหัศจรรย์นิเวศสามดีเพื่อเด็กและครอบครัวจังหวัดสตูล" อย่างจริงจังและต่อเนื่อง
จาก MOU สู่การลงมือทำ: ขับเคลื่อนพลัง 3 ดี ใน 11 พื้นที่ 3 อำเภอ ได้แก่ อำเภอเมืองสตูล: ทต.คลองขุด, ทต.บ้านควน, อบต.ตันหยงโป, อบต.ตำมะลัง, อบต.เจ๊ะบิลัง, อบต.เกตรี, อบต.ฉลุง และ อบต.ควนโพธิ์ อำเภอควนโดน: อบต.ย่านซื่อ และ อบต.วังประจัน อำเภอละงู: อบต.ปากน้ำ โดยมีหัวใจสำคัญคือการนำแนวคิด "3 ดี" ประกอบด้วย สื่อดี พื้นที่ดี และภูมิดี เข้ามาเป็นเครื่องมือหลักในการปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมรอบตัวเด็ก ไม่ว่าจะเป็นการจัดตั้ง "ธนาคารสื่อสร้างสรรค์" ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เพื่อให้ครูและผู้ปกครองยืม-คืนของเล่นทำมือและหนังสือนิทานกลับไปเล่นที่บ้าน การจัดเวิร์กช็อป "ครอบครัวนักสร้างสรรค์" ฝึกทำของเล่นจากวัสดุธรรมชาติและของเหลือใช้ ไปจนถึงการช่วยกันสำรวจบ้านเพื่อจัดมุมเล่นและมุมเรียนรู้ที่ปลอดภัย
นายกูดานัน หลังจิ นายกเทศมนตรีตำบลบ้านควน ในนามตัวแทนท้องถิ่นและเครือข่ายศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ได้เผยถึงความสำเร็จจากการขับเคลื่อนร่วมกับกว่า 334 ครอบครัว และผู้ร่วมกิจกรรมกว่า 680 คน ซึ่งสะท้อนการเปลี่ยนแปลงชัดเจนใน 5 มิติหลัก
- เปลี่ยนผู้ปกครองเป็น 'นักสื่อสารสุขภาวะประจำบ้าน': จากผู้รับบริการฝ่ายเดียว สู่ผู้ร่วมออกแบบและประดิษฐ์สื่อการเรียนรู้ให้ลูกด้วยความอบอุ่น ลดภาระค่าใช้จ่ายในการซื้อของเล่นราคาแพง
- สร้างวินัยเชิงบวกและลดภาวะติดจอ: เกิดการนำ "กติกาครอบครัว" ไปใช้จริงอย่างเป็นรูปธรรม เช่น จำกัดเวลาหน้าจอไม่เกิน 15-30 นาทีต่อวัน, ชวนลูกฝึกทำงานบ้านตามวัย, อ่านนิทานก่อนนอน และสอดแทรกวิถีอิสลามผ่านการละหมาดและขอดุอาร์ร่วมกันในครอบครัว
- เสริมพัฒนาการและทักษะชีวิต และทักษะสมอง EF: เด็กมีสมาธิจดจ่อ ร่างกายแข็งแรง รู้จักการรอคอยและการแบ่งปัน เกิดความภาคภูมิใจในของเล่นที่พ่อแม่ร่วมประดิษฐ์
- บูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่วิถีชุมชน: นำวัสดุพื้นถิ่น เช่น กะลามะพร้าว ใบจาก/การสานโคระ ผ้าโสร่ง และการละเล่นพื้นบ้าน มาสร้างสรรค์เป็นสื่อเรียนรู้
- ผนึกกำลังเครือข่ายสู่ความยั่งยืนเชิงนโยบาย: พลังความร่วมมือของชุมชนและผู้นำศาสนา ทำให้ อปท. ผลักดันงบประมาณและบรรจุแผนพัฒนาสื่อสร้างสรรค์เข้าสู่แผนพัฒนาท้องถิ่นและแผนปฏิบัติการของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กได้อย่างเป็นรูปธรรม
จากงานระดับปฎิบัติการ สู่การจัดนิทรรศการระดับจังหวัด มหกรรม "กติกาครอบครัว ..ห่างไกลจอ.. สร้างได้ด้วยมือแม่.. 2569 : สานพลัง 3 ดี สู่ระบบนิเวศสื่อสุขภาวะเพื่อเด็กปฐมวัยจังหวัดสตูล" ณ ห้องประชุมวิทยาลัยชุมชนสตูล โดยมีผู้บริหาร อปท., หัวหน้าส่วนราชการ, คณะครู, ผู้ปกครอง และเด็กปฐมวัยเข้าร่วมกว่า 400 คน
นายคณิต คงช่วย ผู้ว่าราชการจังหวัดสตูล เป็นประธานในพิธีเปิด พร้อมนำศึกษาธิการจังหวัดสตูล, นางดารารัตน์ คุ่มเคี่ยม ท้องถิ่นจังหวัดสตูล และผู้บริหาร อปท. ทั้ง 11 แห่ง ร่วมกันกล่าวคำประกาศเจตนารมณ์ "กติกาครอบครัวสานพลัง 3 ดี สู่ระบบนิเวศสื่อสุขภาวะเพื่อเด็กปฐมวัย จังหวัดสตูล" และลงนามร่วมกัน พร้อมทั้งเป็นประธานมอบประกาศเกียรติคุณแก่หน่วยงาน อปท. 11 แห่ง และร่วมมอบประกาศเกียรติคุณแก่ "ครอบครัว 3 ดี" และครูผู้ร่วมขับเคลื่อนจาก 13 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก
ผู้ว่าราชการจังหวัดสตูล ได้กล่าวเน้นย้ำถึงหัวใจสำคัญของการจัดงานว่า "การขับเคลื่อนผ่านกลไก 3 ดี (สื่อดี พื้นที่ดี และภูมิดี) จึงไม่ใช่เพียงแค่อุปกรณ์การสอน แต่เป็นการสร้างสภาพแวดล้อมและภูมิคุ้มกันทางปัญญาที่ปลอดภัยให้แก่เด็ก โดยมุ่งเน้นการเปลี่ยน 'เวลาหน้าจอ' ให้กลายเป็น 'เวลาแห่งการเรียนรู้และการเล่นสร้างสรรค์' เพื่อให้เด็กมีสุขภาวะดี มีความสุข และพร้อมเปิดรับการเรียนรู้ ผลจากการร่วมแรงร่วมใจสร้างกติกาครอบครัวในครั้งนี้ จะเป็นก้าวแรกที่สำคัญของจังหวัดสตูลในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ตั้งแต่ปฐมวัยอย่างยั่งยืน"
นางดารารัตน์ คุ่มเคี่ยม ท้องถิ่นจังหวัดสตูล ได้มอบเกียรติบัตรเชิดชูเกียรติแก่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กต้นแบบสถานศึกษา ในการขับเคลื่อนและสร้างสรรค์ระบบนิเวศสื่อสุขภาวะ มุ่งมั่นพัฒนา "สื่อดี พื้นที่ดี ภูมิดี" จำนวน 13 แห่ง ที่ได้ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งในพื้นที่ และศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ครอบครัว และชุมชน
นางสาวสายใจ คงทนหัวหน้าโครงการพัฒนาระบบนิเวศสื่อสุขภาวะเพื่อการพัฒนาเด็กปฐมวัย ได้ร่วมมอบเกียรติบัตรแก่ครอบครัว ที่ร่วมกัน ลดเวลาหน้าจอ เพื่อพัฒนาการที่สมวัยของเด็กปฐมวัย การดำเนินกิจกรรม ตัวแทน "ครอบครัว 3 ดี" ทั้ง 13 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ใน 3 อำเภอ (เมืองสตูล ควนโดน และละงู) ที่ผ่านการคัดเลือกเป็นครอบครัวต้นแบบในการสร้างระบบนิเวศสื่อสุขภาวะ จากศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเครือข่ายจังหวัดสตูล
เบื้องหลังรางวัลในวันนี้ คือความตั้งใจจริงของครูที่ร่วมกับสื่อสารพัฒนา พ่อ แม่ ผู้ปกครองที่เปลี่ยนบทบาทมาเป็น "นักสื่อสารสุขภาวะประจำบ้าน" ผ่านข้อตกลงง่ายๆ แต่เปี่ยมด้วยพลัง เช่น:
- อ่านนิทานก่อนนอนสัปดาห์ละ 2-3 วัน
- คุมเวลาหน้าจอไม่เกิน 15-30 นาที/วัน
- ชวนลูกฝึกทำงานบ้านตามวัย เช่น กวาดบ้าน รดน้ำต้นไม้ ล้างจาน
- สอนการแบ่งปัน ร่วมรับประทานอาหาร และเรียนรู้ดุอาร์ในวิถีชีวิต
- ขอแสดงความยินดีกับน้องๆ และครอบครัวต้นแบบทุกท่าน
ภายในงานยังมีการจัดแสดงขบวนพาเหรดสื่อสร้างสรรค์ จากคณะครู 11 ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก นิทรรศการนวัตกรรมสื่อทำมือ 3 ดี 4 โซน, เวทีเสวนาถอดบทเรียนเรื่องเล่าจากครูผู้สร้างการเปลี่ยนแปลง และเวิร์กช็อปชวนพ่อ แม่สร้างกติกา และประดิษฐ์สื่อสร้างสรรค์ชวนเด็กๆ ห่างจอ
การแก้ปัญหาเด็กติดจอไม่ได้เริ่มที่การห้ามปราม แต่เริ่มจากการสร้างความเข้าใจในครอบครัว และการมี "พื้นที่ดี-สื่อดี" ให้เด็กได้เล่นอย่างมีความหมาย โดยมีพลังเครือข่ายท้องถิ่นร่วมหนุนเสริม เพื่อให้เด็กปฐมวัยสตูลเติบโตอย่างมีคุณภาพและมีความสุขอย่างแท้จริง
