ม.มหิดลชี้วิจัยเชื้อดื้อยาแบบสหสาขาวิชา เสริมความมั่นคงสาธารณสุขโลก

จันทร์ ๐๘ พฤษภาคม ๒๐๒๓ ๑๕:๔๖
"เชื้อแบคทีเรียดื้อยา" ยังคงเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่คอยคุกคามความมั่นคงของโลกอย่างต่อเนื่อง องค์การอนามัยโลกได้กำหนดให้อยู่ในแผนยุทธศาสตร์โลก และเป็นวาระเร่งด่วนที่ต้องให้ความสำคัญ

นอกจากนี้ องค์การสหประชาชาติรายงานว่า หากปัญหานี้ไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเหมาะสม อาจส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจากโรคติดเชื้อดื้อยามากถึง 10 ล้านคนต่อปี ภายในปี พ.ศ. 2593

ศาสตราจารย์ ดร. นายแพทย์ภัทรชัย กีรติสิน รองอธิการบดีฝ่ายวิจัย และอาจารย์ประจำภาควิชาจุลชีววิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวในฐานะหัวหน้าโครงการวิจัยการศึกษาอุบัติการณ์เชื้อดื้อยาเครือข่ายพันธมิตรมหาวิทยาลัยเพื่อการวิจัย (Research University Network - RUN) คลัสเตอร์สุขภาพ ว่า ปัญหาการติดเชื้อดื้อยาถือเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางสาธารณสุขของประเทศไทยและทั่วโลก

เปรียบเสมือน "ภูเขาน้ำแข็งใต้น้ำ" ที่แม้มองไม่เห็นชัดเจนแต่อาจเป็นอันตรายอย่างใหญ่หลวงได้ หลายคนอาจไม่ตระหนักมากพอถึงภัยเงียบที่อาจขยายตัวอย่างต่อเนื่อง

ธรรมชาติของเชื้อแบคทีเรียมีการกลายพันธุ์อยู่ตลอดเวลาซึ่งมีส่วนทำให้เกิดการดื้อยาได้ การคิดค้นยาใหม่เพื่อรักษาโรคติดเชื้อดื้อยา จึงอาจไม่ทันการณ์หรือไม่ใช่วิธีการแก้ปัญหาที่ยั่งยืน

ดังนั้นทิศทางการวิจัยโรคติดเชื้อดื้อยาที่ได้ประสิทธิภาพจึงควรเป็นความร่วมมือในลักษณะของ "สหสาขาวิชา" เพื่อให้เกิดความเข้าใจในทุกมิติที่ควบคู่กันไป ทั้งการคิดค้นยาใหม่และการป้องกันปัญหา โดยเฉพาะหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นการกลายพันธุ์ที่สำคัญคือการกินยาปฏิชีวนะโดยไม่จำเป็น

โดย ศาสตราจารย์ ดร. นายแพทย์ภัทรชัย กีรติสิน อธิบายว่าเชื้อแบคทีเรีย 1 ตัว โดยปกติใช้เวลาแบ่งตัวรอบละ 20 - 30 นาที ซึ่งการกลายพันธุ์อาจเกิดขึ้นได้ในแต่ละรอบของการแบ่งตัว เชื้อแบคทีเรียจึงสามารถกลายพันธุ์ได้ง่าย การกินยาปฏิชีวนะอย่างไม่เหมาะสมอาจกระตุ้นให้กลายพันธุ์ได้เร็วขึ้น

เมื่อเรากินยาปฏิชีวนะ ส่งผลให้เชื้อแบคทีเรียได้สัมผัสกับยาซึ่งบางส่วนอาจปรับตัวต่อสู้กับยาโดยการกลายพันธุ์ ดังนั้นหากกินยาอย่างต่อเนื่องระยะยาว หรือกินยาโดยไม่มีข้อบ่งชี้ที่ถูกต้อง ก็จะยิ่งเพิ่มโอกาสทำให้เชื้อแบคทีเรียกลายพันธุ์ต่อสู้กับยา หรือ "ดื้อยา" ได้มากขึ้นเท่านั้น

นอกจากนี้ จากการสำรวจที่ผ่านมายังพบรายงานว่า กว่าครึ่งของประชากรที่มีสุขภาพแข็งแรง "เป็นพาหะของเชื้อดื้อยา" หมายถึงมีเชื้อดื้อยาอยู่ในร่างกายโดยที่ไม่ได้ก่อโรค แต่อาจแพร่เชื้อออกไปยังผู้อื่นหรือสิ่งแวดล้อม หรือก่อให้เกิดการติดเชื้อในตนเองได้ต่อไป รวมไปถึงสัตว์ที่อาจติดเชื้อหรือเป็นพาหะได้เช่นกัน ดังนั้น ปัญหาเชื้อดื้อยาจึงไม่ใช่เฉพาะเรื่องของผู้ป่วยเท่านั้น แต่สัมพันธ์กันระหว่างคน สัตว์สิ่งแวดล้อม ซึ่งอาจมีความเชื่อมโยงของเชื้อดื้อยาระหว่างกันได้

ซึ่งเป็นที่มาของการวางระบบการบริหารจัดการแบบครบวงจรภายใต้ แนวคิดสุขภาพหนึ่งเดียว หรือ "One Health" ที่เป็นนโยบายที่กระทรวงสาธารณสุข ประเทศไทย และทั่วโลกให้ความสำคัญอย่างยิ่งในปัจจุบัน

ปัญหาโรคติดเชื้อดื้อยา นับได้ว่าทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง เชื้อดื้อยาบางชนิดอาจจะไม่มียาที่สามารถใช้รักษาได้แล้ว ส่งผลให้ผู้ติดเชื้อมีอัตราตายสูง หรืออาจเป็นผลแทรกซ้อนจากภาวะความเจ็บป่วยอื่นๆ ที่ผู้ป่วยมีอยู่เดิมได้อีกด้วย จึงนับเป็นเรื่องสำคัญที่ประชาชนทุกคนควรเข้าใจและร่วมมือกันป้องกันปัญหาก่อนจะสายเกินไป โดยเฉพาะควรหลีกเลี่ยงการซื้อยาปฏิชีวนะกินเองโดยไม่มีข้อบ่งชี้ที่เหมาะสม หรือควรขอคำแนะนำจากแพทย์ก่อนกินยาปฏิชีวนะทุกครั้ง

ติดตามข่าวสารที่น่าสนใจจากมหาวิทยาลัยมหิดลได้ที่www.mahidol.ac.th

สัมภาษณ์ และเขียนข่าวโดย ฐิติรัตน์ เดชพรหม นักประชาสัมพันธ์ (ชำนาญการ) งานสื่อสารองค์กร กองบริหารงานทั่วไป สำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยมหิดล โทร. 0-2849-6210

ที่มา: มหาวิทยาลัยมหิดล

ข่าวประชาสัมพันธ์ล่าสุด

๑๖:๑๐ อลิอันซ์ อยุธยา ร่วมกิจกรรมปลูกป่าชายเลน เนื่องในวันประกันชีวิตแห่งชาติ ปี 2567
๑๖:๓๓ ททท. ร่วมกับ The Cloud จัดงาน Amazing Green Fest 2024 และ The Hotelier 2024
๑๖:๓๕ แอลจี ยืนหนึ่งตลาดเครื่องซักผ้า คว้ารางวัลแบรนด์ยอดนิยมอันดับ 1 ในใจผู้บริโภคไทยจากเวที Marketeer No.1 Brand Thailand
๑๖:๕๘ ส่องฟีเจอร์เด็ด 3 ตัวท๊อป ผู้ช่วยช้อปออนไลน์ ยกระดับประสบการณ์เลือกซื้อสินค้าได้แบบ ไร้ขีดจำกัด เสมือนยกสโตร์มาไว้ที่บ้านเปิดตัวที่เว็บไซต์ไทวัสดุ เจ้าแรก
๑๖:๑๗ สมูทอี ลั่นครึ่งปีแรกโตดับเบิลดิจิต เปิดตัวแคมเปญ Smooth E Mobile Clinic ส่งโพรดักต์ไลน์รักษาสิวลุยตลาด
๑๕:๐๖ IB Club ร่วมกับ FynnCorp Advisory เปิดโครงการใหญ่ CMCC 2024 การแข่งขันเคสตลาดทุนที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ
๑๕:๒๘ LTS คว้างาน Data Center มูลค่ากว่า 100 ล้านบาท รับรู้รายได้ปีนี้
๑๕:๔๖ IB Club ร่วมกับ FynnCorp ผนึกพาร์ทเนอร์ แถลงเปิดเวทีการแข่งขัน CMCC 2024 หาสุดยอดวาณิชธนกิจมืออาชีพ หนุนคนรุ่นใหม่การเงินพัฒนาตลาดทุนไทย
๑๖:๐๘ ก.แรงงาน ยกระดับคุณภาพแรงงานฟาร์มสุกร นำร่อง CPF ใช้แนวปฏิบัติสากล (GLP) เพิ่มศักยภาพสินค้าเกษตรไทย
๑๖:๒๘ เฮอริเทจ จัดโปรพิเศษ เอาใจคนรักผลไม้ ลดสูงสุดถึง 15%